De Wet DBA wordt vanaf 2026 strenger gehandhaafd. Veel ondernemers en zzp’ers weten niet precies wanneer er sprake is van schijnzelfstandigheid en welke risico’s daarbij horen. In dit artikel leest u in duidelijke taal wat de regels betekenen, wat er mis kan gaan, welke stappen u nú moet zetten en hoe u voorkomt dat de Belastingdienst ingrijpt. Praktisch, geruststellend en direct toepasbaar.
Hoe om te gaan met de Wet DBA?
Het is een vraag die ondernemers, DGA’s en particulieren steeds vaker stellen nu de Belastingdienst schijnzelfstandigheid vanaf 2026 volledig gaat handhaven.
En dat leidt tot onrust. Want misschien werkt u met zzp’ers. Of bent u zelf zelfstandige. Of vreest u dat een onjuiste werkrelatie straks leidt tot naheffingen, boetes, beslag of aansprakelijkheid.
De regels lijken ingewikkeld, maar de gevolgen zijn dat zeker ook: onverwachte loonclaims, terugvorderingen, naheffingen die terugwerken tot 2025, problemen met uw BV of zelfs persoonlijke aansprakelijkheid.
Dit artikel helpt u door de mist heen. In duidelijke taal, met voorbeelden en stappen die u direct kunt toepassen.
Waarom de Wet DBA juist nu zoveel druk legt op ondernemers
De Wet DBA is niet nieuw, maar de omstandigheden wél. Vanaf 2026:
- controleert de Belastingdienst actief op schijnzelfstandigheid
- stopt elke coulance
- worden boetes mogelijk
- wordt vooral gekeken naar de praktijk, niet naar contracten
- ligt het risico bijna volledig bij de opdrachtgever
Kort antwoord: wie onjuiste arbeidsrelaties heeft, kan financieel hard geraakt worden.
Wat kan er misgaan?
- Loonbelasting en premies met terugwerkende kracht vanaf 2025
- Een zzp’er wordt alsnog als werknemer gezien
- Extra kosten: vakantiegeld, verzekeringen, pensioen
- Mogelijke boetes vanaf 2026
- Risico’s voor de BV én voor de bestuurder
- Doorlopende financiële spanning of zelfs incasso en beslag
Scenario’s die nu vaak voorkomen
- Een zzp’er werkt al 2 jaar fulltime bij dezelfde opdrachtgever.
→ Groot risico: feitelijke loondienst. - Een bedrijf huurt tientallen zzp’ers in, maar heeft geen zicht op zelfstandigheid.
→ Kans op naheffingen over meerdere personen. - Een DGA werkt vooral via eigen BV, maar heeft toch elementen van gezag.
→ Risico op herkwalificatie. - Een zelfstandige gebruikt materialen, systemen of werktijden van de opdrachtgever.
→ Risico op inbedding.
Als dit herkenbaar klinkt, is het verstandig om de samenwerking opnieuw te beoordelen.
Hoe werkt de Wet DBA in 2026 echt?
De Belastingdienst kijkt naar drie basiskenmerken van loondienst:
- Gezag - bepaalt de opdrachtgever hoe en wanneer er gewerkt wordt?
- Persoonlijke arbeid - moet de zzp’er zelf komen?
- Beloning - is er een vaste, doorlopende betaling?
Wordt aan alle drie voldaan?
Dan is er juridisch gezien sprake van een dienstverband, óók al staat er “zzp” op papier.
Contracten tellen steeds minder. De praktijk bepaalt.
Hoe u wél veilig omgaat met de Wet DBA
Hieronder vindt u de meest duidelijke en praktische aanpak, op basis van alle actuele ontwikkelingen.
Checklist 1: Toets uw situatie in 5 minuten
Beantwoord deze vragen eerlijk:
- Stuurt u de zzp’er inhoudelijk aan?
- Werkt de zzp’er op dezelfde tijden en plek als personeel?
- Doet de zzp’er werk dat ook werknemers doen?
- Is er geen mogelijkheid tot vervanging?
- Wordt de zzp’er langdurig (maanden achter elkaar) fulltime ingezet?
- Gebruikt de zzp’er uw materialen of systemen?
- Werkt de zzp’er voor één opdrachtgever (u)?
2 of meer ‘ja’-antwoorden = verhoogd risico op schijnzelfstandigheid.
Checklist 2: Wat moet u als opdrachtgever per direct regelen?
- Leg elk project vast: opdracht, tijdsduur, resultaat, afspraken
- Vermijd inbedding: laat zelfstandigen niet meedraaien als personeel
- Geef volledige vrijheid in werktijden en werkwijze
- Controleer of de zzp’er meerdere opdrachtgevers heeft
- Werk met resultaatverplichtingen, geen inspanningsverplichtingen
- Gebruik bij voorkeur de nog geldige modelovereenkomsten (tot 2029)
- Monitor periodiek of de praktijk nog klopt met de afspraken
- Neem bij twijfel actie: aanpassing van werkwijze of beëindiging samenwerking
Wat moet een zzp’er zelf doen?
- Eigen materialen gebruiken
- Eigen planning bepalen
- Ondernemersrisico dragen
- Duidelijk laten zien dat men ondernemer is
- Meerdere opdrachtgevers hebben of actief zoeken
- Projectmatig werken, nooit structureel personeel vervangen
Praktische voorbeelden
Voorbeeld 1: Zzp’er 40 uur per week op kantoor aanwezig
Risico: hoog
Oplossing: werk op projectbasis, vrijheid in locatie, duidelijke deliverables
Voorbeeld 2: Consultant die eigen uren, locatie en aanpak bepaalt
Risico: laag
Oplossing: borg dit in contract en praktijk
Voorbeeld 3: DGA met BV maar volledig onder aansturing van opdrachtgever
Risico: middel-hoog
Oplossing: toets gezagsverhouding, herstructureer de opdracht
Veel ondernemers maken dezelfde fout
Ze denken dat een contract de oplossing is.
Maar de Belastingdienst kijkt naar:
Wat gebeurt er echt?
En dáár gaat het vaak mis.
Wat als de Belastingdienst tóch concludeert dat er sprake is van schijnzelfstandigheid?
- Naheffingen over loonbelasting + premies
- Mogelijke boetes vanaf 2026
- Correcties die terugwerken tot 1 januari 2025
- Risico op extra eisen, controle of boekenonderzoek
- Aansprakelijkheid voor de BV én mogelijk bestuurdersaansprakelijkheid
En: grote financiële druk, stress en onzekerheid.
Juist daarom is tijdig handelen essentieel.
De oplossing: fiscaal en juridisch inzicht vooraf
Een heldere beoordeling van uw situatie voorkomt:
- naheffingen
- aansprakelijkheid
- loondienstclaims
- problemen met de Belastingdienst
- stress, onzekerheid en cashflowproblemen
FAQ - veelgestelde vragen over de Wet DBA
Wanneer ben je schijnzelfstandig?
Kort antwoord: wanneer je werkt alsof je werknemer bent, maar op papier zzp’er. De Belastingdienst kijkt naar gezag, persoonlijke arbeid en beloning. Als die aanwezig zijn, ontstaat risico op loondienst.
Mag een zzp’er fulltime werken bij één opdrachtgever?
In het kort: ja, maar het risico stijgt enorm. Hoe meer uren, hoe minder zelfstandig het lijkt. Meerdere opdrachtgevers of projectmatige inzet verlagen het risico.
Hoe voorkomt een onderneming naheffingen?
Door heldere projectafspraken, volledige zelfstandigheid, juiste contractvormen, monitoring en tijdige aanpassingen in de praktijk.
Telllen modelovereenkomsten nog?
Ja. Tot eind 2029 blijven bestaande goedgekeurde modellen geldig, maar alleen als de praktijk volledig overeenkomt met de afspraken.
Wanneer geeft de Belastingdienst een boete?
Vanaf 2026, wanneer structureel en verwijtbaar fout wordt gehandeld. In 2025 gold nog coulance, maar vanaf 2026 vervalt dat.
Conclusie: zo gaat u verstandig om met de Wet DBA
Hoe om te gaan met de Wet DBA?
In 2026 betekent dat: duidelijkheid, voorbereiding en aantoonbare zelfstandigheid.
De risico’s zijn groot, maar de oplossingen zijn concreet en uitvoerbaar.
Wacht niet tot de Belastingdienst aanklopt, dan bent u te laat.
Met de juiste beoordeling en structuur voorkomt u problemen, kosten en onzekerheid.
Auteur
Peter Brouwers - Belastingexpert bij Belastingbemiddelaar.nl
Gespecialiseerd in belastingschulden, invorderingsrecht, betalingsregelingen, DGA-problematiek, fiscale aansprakelijkheid en zwaar weer situaties.
Met meer dan 20 jaar ervaring helpt Peter dagelijks ondernemers die vastlopen in regels, schulden of conflicten met de Belastingdienst. Zijn aanpak is helder, menselijk en gericht op rust en perspectief.
